SKOK-i, czyli Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe, istnieją w obecnej formie na rynku polskim od początku lat 90-tych XX w. Początkowo były instytucjami raczej słabo uregulowanymi prawnie. Jednak w miarę upływu czasu pojawiało się coraz więcej aktów prawnych, określających zasady działania SKOK-ów. Wszystko po to, żeby pieniądze wpłacane prze klientów były w pełni bezpieczne.

Głównym aktem prawnym, regulującym działalność SKOK-ów, jest ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. Określa ona między innymi główne cele działania SKOK-ów, ich formę prawną, jednostki nadzorcze, sposób przechowywania dokumentacji prawa i obowiązki członków. Członkowie i pracownicy SKOK-u nie mogą więc samodzielnie decydować o sposobie jego prowadzenia. Muszą się ściśle trzymać przepisów przywołanej powyżej ustawy.

To, czy konkretny SKOK działa zgodnie z zapisami ustawy może w każdej chwili być sprawdzone przez Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową (bezpośredni organ nadzorczy poszczególnych SKOK-ów). Już ten fakt powinien uspokoić potencjalnych klientów SKOK-ów co do bezpieczeństwa ich oszczędności.

SKOK jako spółdzielnia

Bezpieczeństwo pieniędzyJuż na samym wstępie ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych jest wyraźna informacja o formie prawnej SKOK-u. W art. 2 czytamy, że SKOK jest spółdzielnią i w zakresie nieuregulowanym wspomnianą ustawą zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1285 oraz z 2019 r. poz. 730, 1080 i 1100).

Teoretycznie, skoro jest spółdzielnią, to jej członkowie odpowiadają za długi powstałe w wyniku działalności całej spółdzielni. Sytuacja taka najczęściej ma miejsce w dwóch przypadkach: w chwili powstania straty na koniec roku kalendarzowego oraz w chwili upadku SKOK-u.

Niejako może to budzić niepewność wśród klientów, ale po dokładnym przeanalizowaniu przepisów prawnych – niepewność ta powinna się zatrzeć. Art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. stwierdza bowiem, że „odpowiedzialność członków kas za straty powstałe w kasie, może zostać podwyższona w statucie kasy do podwójnej wysokości wpłaconych udziałów”. A w praktyce udziały członków kasy są niewielkie (niekiedy wynoszą kilka złotych).

Także ewentualna upadłość SKOK-u nie powinna budzić obaw. W praktyce bowiem członkowie SKOK-u (czyli klienci posiadający w nim rachunki, lokaty, czy też pożyczki) nie mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności, o ile jeszcze przed upadłością nie została podjęta przez walne zgromadzenie uchwała w tej sprawie. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w swoim wyroku z 2019 r. (sygn. akt III CZP 42/19).

Nadzór KNF

Regulacje prawne dotyczące zasad funkcjonowania SKOK-ów nie są jedynie niewykorzystywanym zbiorem artykułów. Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe mogą w każdej chwili zostać skontrolowane przez Komisję Nadzoru Finansowego. Określa to art. 9 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych: „W zakresie niezbędnym do wydawania zgód i zezwoleń określonych niniejszą ustawą Komisja Nadzoru Finansowego może żądać przedłożenia przez wnioskodawców stosownych informacji i dokumentów.”

Komisja Nadzoru Finansowego dba o to, aby produkty oferowane przez SKOK-i były bezpieczne zarówno dla klientów, jak i dla samej instytucji. Przykładowo SKOK-i nie mogą proponować klientom pożyczek z lichwiarskim oprocentowaniem (muszą stosować się do maksymalnych stawek oprocentowania wskazanych w ustawie o kredycie konsumenckim). Nie mogą także udzielać pożyczek klientom, którzy nie posiadają zdolności kredytowej, gdyż tego typu pożyczki z jednej strony mogłyby tym bardziej obciążyć finansowo klienta, a z drugiej – mogłyby zwiększyć ryzyko braku spłaty oraz w konsekwencji niewypłacalności SKOK-u, skutkującej jego upadłością.

Gwarancje BFG

Najważniejszym argumentem przemawiającym za bezpieczeństwem pieniędzy zgromadzonych w SKOK-u jest fakt, że Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe są członkami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Jeśli więc mimo stworzonych regulacji prawnych dotyczących SKOK-ów oraz mimo kontroli ze strony KNF SKOK upadnie, to jego klienci i tak otrzymają zwrot wpłaconych przez siebie pieniędzy.

Bankowy Fundusz Gwarancyjny udziela klientom gwarancji do wysokości 100.000 euro (w przeliczeniu na złote polskie) na jedną osobę. W przypadku upadłości SKOK-u na stronie internetowej BFG pojawiają się informacje, w jakich placówkach klienci mogą złożyć wniosek o wypłatę swoich oszczędności. Wypłata następuje zazwyczaj w przeciągu kilku dni. Gwarancją objęte są nie tylko kwoty lokat, czy też rachunków, ale także odsetki należne klientowi za okres przechowywania pieniędzy w danym SKOK-u.

Pieniądze w SKOK-ach są bezpieczne!

Podsumowując powyższe informacje: depozyty klientów składowane w SKOK-ach są w pełni bezpieczne! Świadczą o tym przede wszystkim:

  • • regulacje prawne dotyczące działalności SKOK-ów;

  • • jednostki nadrzędne kontrolujące SKOK-i (przede wszystkim Komisja Nadzoru Finansowego i Kasa Krajowa);

  • • gwarancje udzielane przez BFG.

Jeśli więc dany SKOK proponuje naprawdę korzystną lokatę, to spokojnie można z niej skorzystać.